Luisteren naar het groeien van het gras.

Afgelopen zondag (29 oktober) was het de Nationale Dag van de Stilte. De organisatie nodigde alle Nederlanders uit om stil te staan en stil te zijn, samen of alleen. Wat betekent stilte voor jou?

De organisatie van de Dag van de Stilte maakt onderscheid tussen akoestische stilte (afwezigheid van geluid) en innerlijke stilte (een gemoedstoestand). Akoestische stilte is er eigenlijk nooit, er is altijd wel geluid om ons heen te horen. Dat kan het moeilijk maken om innerlijke stilte te ervaren. Daarom hebben veel mensen tegenwoordig behoefte aan rust.

Deze behoefte kan verklaard worden aan de hand van de Attention Restoration Theory. Deze theorie werd in de jaren ’80 door de psychologen Rachel en Stephan Kaplan ontwikkeld. Kort gezegd beschrijft de theorie dat mensen zich beter kunnen concentreren nadat ze enige tijd in de natuur zijn geweest, of zelfs nadat ze naar afbeeldingen van natuur hebben gekeken.

Dat komt omdat er ruwweg 2 soorten aandacht zijn: vrijwillig gerichte aandacht (focus) en onvrijwillige aandacht (fascinatie). Je ergens op focussen is best vermoeiend en als je dit te lang doet, ontstaat er attentional fatigue, oftewel aandachtsvermoeidheid. Het kost dan steeds meer energie en het wordt steeds moeilijker om je ergens op te concentreren. Dit probleem is waarschijnlijk een vrij recent fenomeen, omdat onze leefomgevingen steeds meer aandacht van ons eisen. We hebben talloze interpersoonlijke interacties per dag, moeten aandacht besteden aan het verkeer als we buiten zijn, worden steeds afgeleid door e-mail, berichten, telefoongesprekken, advertenties etc. We worden voortdurend blootgesteld aan talrijke en verschillende stimuli die onze aandacht vereisen of opeisen. Deze cognitieve overbelasting vraagt veel energie, waardoor we gevoelig zijn voor vermoeidheid en afleiding.

Deze vermoeidheid kan hersteld worden door de andere vorm van aandacht: moeiteloze fascinatie. Natuurlijke omgevingen zijn hier uitermate geschikt voor. Bedenk maar hoe heerlijk we naar de wolken kunnen staren, of de bladeren van een boom die zachtjes in de wind bewegen. Ons ‘oermensbrein’ vindt dat soort harmonische omgevingen heel prettig, omdat het vrij simpele omgevingen zijn en er niks is wat ongewenst jouw aandacht eist. Een wandeling in de natuur kan dus wonderen doen!

We hebben helaas steeds minder controle over onze leefomgevingen en de geluiden die daarin te horen zijn. Ze zijn steeds diverser, complexer, minder harmonieus en minder voorspelbaar geworden. Dit leidt tot meer negatieve belevingen van de omgevingen waarin we leven, met allerlei stress-gerelateerde gezondheidsproblemen als gevolg. Daarom is het belangrijk dat onze omgevingen meer diversiteit moeten gaan bieden, vooral in drukke steden, zodat mensen toegang hebben tot rustige (en veilige) soundscapes waarin ze kunnen herstellen van onze kakofonische leefomgevingen.

Wat is jouw favoriete stiltemoment?

Kirsten

Leave a comment: